Günümüzün Hastalığı ‘HİPERTANSİYON’ Hakkında Her Şey

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre ‘önlenebilir nedenlere bağlı ölümlerin’ en sık sebeplerinden biri Hipertansiyondur yani tansiyon değerlerinin yüksek olmasıdır.

Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan araştırmalarda ise neredeyse her dört ölümden birinin nedeninin Hipertansiyon olduğu sonucuna varılmıştır. Ülkemizde yapılan diğer çalışmalardan birinde ise Türkiye’deki yetişkin nüfusun neredeyse yarısında yüksek tansiyon olduğu ortaya çıkmıştır.

Ülkemizde hipertansiyonun farkında olma ve tedavi alma oranları düşük olduğu gibi tanı koyulmuş hastaların antihipertansif (yani tansiyon düşürücü) tedavi almasına rağmen tansiyon değerlerinin normal sınırlarda kontrol altında tutulma oranı ise maalesef çok daha düşüktür. (Yapılan çalışmalardan birine göre bu oran yaklaşık yüzde yirmidir.)

İlaç tedavisi alan hastalarda tansiyon kontrolü sağlanamamasının en önemli nedenleri ise hastanın yeterli bilgilendirilmemesi ve sadece ilaç ile tedavinin yeterli olacağının sanılmasıdır. Hastalık mekanizmasının ve nedenlerinin bilinmesi, yaşam tarzı değişikliklerinin eklenmesi, verilen tedaviye ve ilaç kullanımına uyum sağlanması ile hastaların tansiyon kontrolünü daha rahat sağladığı gözlemlenmiştir. Biz de bu yazımızda Hipertansiyon hastalığı hakkında bilinmesi gereken bilgileri ve alınması önerilen önlemleri sizlerle paylaşacağız.

Doctor cardiologist measuring blood pressure of female patient in hospital office, health care control and monitoring

Hipertansiyon Nedir Nedenleri Nelerdir?

Tekrarlanan ölçümlerinde kan basıncının 140/90 mmHg den yüksek olmasına hipertansiyon denir. Hipertansiyon, yüksek kan basıncıyla kendini gösteren sistemik bir hastalıktır ve ciddi komplikasyonlara neden olur. Yaygın olarak görülen bir hastalık olması nedeniyle ülkemizde ve tüm dünyada önemli bir sağlık sorunu olarak görülmektedir.

Kontrol altına alınamayan ve tedavisine başlanmayan hipertansiyonun, kalp yetmezliği, koroner kalp hastalığı, inme, böbrek yetersizliği, damar hastalıkları, aort diseksiyonu (damarın yırtılması) ve ölüm oranını arttırdığı görülmüştür. Hipertansiyonun neden olduğu durumlar ve bunlara bağlı ölüm oranı, kan basıncı değerlerinin yüksekliği ile paralel bir şekilde artmaktadır. 

Hipertansiyon Çeşitleri:

1- Primer hipertansiyon yani esansiyel hipertansiyon diye adlandırılan ve daha sık görülen çeşidi, nedeni kesin olarak bilinmeyen ve başka bir hastalık nedeniyle oluşmamış olan kan basıncı yüksekliğidir.

Sebebi tam olarak bilinmese de esansiyel hipertansiyon oluşumunda bazı nedenler risk faktörü olarak sayılır. Bunlar ailede tansiyon hastası olması, fazla tuz tüketimi, insülin direnci, obezite, stres, alkol-sigara kullanımı, hareketsiz yaşam, fazla miktarda ağrı kesici grubundan ilaç tüketimi gibi çoğunlukla kişinin beslenme ve hayat tarzına bağlı gelişen durumlardır.

2- Sekonder hipertansiyon yani başka bir hastalığın sonucu oluşan çeşidi daha az sıklıkla görülür ve nedenleri ise tiroid, böbrek gibi organ hastalıkları ve uyku apnesi, büyük damarların tıkanıklığı gibi diğer nedenlere bağlı olarak da gelişebilir.

Özellikle 20 yaşın altında ve 50 yaşın üstünde ani başlayan, ilaç tedavisine fazla yanıt alınamayan ve organ hasarı olan hastalar sekonder hipertansiyon açısından iyi araştırılmalıdır.

Hipertansiyon çeşidinin belirlenmesi ve gerekli tedavinin başlanmasının asıl amacı damar hastalıkları riskini azaltarak beyin, kalp, böbrek gibi organ hastalıklarının riskini ve bunlara bağlı ölüm oranlarını azaltmaktır. 

Hipertansiyon Hastalığına Yakalanma Olasılığını Arttıran Risk Faktörleri Nelerdir? 

Diyabet, kalp hastalıkları, böbrek hastalıkları, yüksek kolesterol gibi hastalıkların yanında ileri yaş, sigara ve alkol tüketimi, beslenme bozuklukları, bazı ilaçların ihtiyaç olmaksızın ve fazla dozda kullanılması gibi nedenler sayılabilmektedir. 

Hipertansiyon Tanısı Nasıl Koyulur?

Kan basıncı değerleri ölçümü ile Hipertansiyon tanısı koyulur ancak tanı için tek bir ölçüm yeterli değildir. Optimal şartlarda ve birden fazla ölçümle kan basıncı değerlendirilmesi yapılmalıdır. Kalibrasyonu iyi bir ölçüm aleti temin edilmeli, ölçüm öncesinde hasta en az beş dakika oturtularak dinlendirilmeli ve ölçüm kahve, sigara içmek ya da yemek yemek gibi tansiyon değerini değiştirebilecek etkenlerden en az yarım saat sonra yapılmalıdır.

****Yemeklerden veya egzersizden sonra ölçülen tansiyon değerleri normalden düşük, sigara ya da kahve içtikten sonraki ölçümler ise normalden yüksek çıkabilir. 

Daha net bilgi için her iki koldan da ölçüm alınması önemlidir. Çünkü bazı hastalıklarda iki kol kan basıncı farkı olabilir ve bu tanı tedavi basamaklarında doktora ve hastaya yol gösterici olabilir.

Oda sıcaklığı ılık olmalıdır çok sıcak ya da çok soğuk olmamalıdır

Hasta sırtını dayayabilecek durumda oturtulmalı ölçüm yapılacak kolu kalp hizasında tutmaya yarayacak destek olacak kolçak gibi bir yere koymalıdır.

Bu optimal koşullar sağlandıktan sonra ölçümler yapılmalı ve kişi ölçüm esnasında konuşmamalı, bacak bacak üstüne atmamalıdır.

Kan basıncı ölçümlerinin değerlendirilmesi nasıl olur?

120/80 ve altı değerler normal kabul edilir

Sistolik yani büyük tansiyon değeri 120-139 arası ve diyastolik yani küçük tansiyon değeri 80-89 olan kişiler prehipertansiyon (hipertansiyon hastası olmaya aday)

Büyük 140-159 küçük 90-99 değeri olan hastalar 1. derece hipertansiyon

Büyük : 160 üzeri ve küçük: 10 üzeri olanlar 2. derece hipertansiyon sınıfında olurlar.

Tedavi Planlaması 

Asıl amaç kan basıncını belirli düzeyin altında tutmak ve yükselmesini engellemektir.

Bu amaçla genel olarak büyük tansiyonun 140 mmHg altında, küçük tansiyonun ise 90 mmHg değerlerinin altında tutulmasıdır.

Kan basıncını kontrol altında tutmada doktorunuzun önerdiği tedavinizi düzenli olarak almanız ve tansiyonunuzu takip etmeniz önemlidir. Bununla birlikte ufak değişikliklerle yaşam tarzınızı düzenlemeniz en önemli adımdır.

Tansiyon yüksekliğiniz varsa: 

  • Günlük tuz alımını kısıtlayın, günlük en fazla 6 gram yani 1 çay kaşığı olacak şekilde ayarlamaya çalışın.
  • Fazla kilolarınız varsa bunlar kalbiniz ve damar sistemi başta olmak üzere vücudunuzun gereğinden fazla yorulmasına neden olur bu sebeple kilo vermeniz de tansiyon kontrolü için önemlidir.
  • Beden kitle endeksinizi yani boy kilo oranınızı 25 civarında tutmaya çalışın
  • Alkol tüketiminizi azaltın hatta en aza indirmeye çalışın 
  • Sigara kullanımını bırakın, bırakmak için sağlık kurumlarından destek alabilirsiniz.
  • Sebze, meyve tüketiminizi artırın ve yemeklerinizi kendiniz yapmaya çaba sarf edin
  • Daha az yağlı besinler tüketmeye özen gösterin. Tansiyon yüksekliği hastalarında az yağlı süt ve süt ürünleri tüketenlerin yağlı süt ürünleri tüketenlere oranla kan basıncı değerlerinin daha dengeli ve kontrol altında tutulduğu gözlemlenmiştir.
  • Düzenli egzersiz yapmaya çalışın. En azından günlük 20 dakika ayırarak hafif tempolu yürüyüş ya da egzersiz yapmaya kendinizi alıştırın.

SAĞLIKLA KALIN… 🙂

*****Bu içerik sağlık ve tıp ile ilişkilidir. Sadece bilgi vermek amaçlı olarak hazırlanıp yayınlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemeli ve hiçbir içerik, profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi önerilerin, konulan bir teşhisin veya önerilen tıbbi bir tedavinin yerine geçecek bir şekilde kullanılmamalıdır.

Comments

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Loading…

0

Bağışıklık Sisteminizi Güçlendirmek İçin Alınması Gereken Önlemler

Mayıs Ayında Tüketmelik Sebze ve Meyveler